2025 İlkbahar Don Olayının Fındık Üretimine Etkisi ve Samsun Canik Gözlemlerimiz
Gebi Fındık Fabrikası Fındık Bahçelerinde Don Etkisi Değerlendirmesi
2025 yılı Nisan ayının ortalarında Karadeniz Bölgesi genelinde meydana gelen ani sıcaklık düşüşleri, birçok tarımsal üretim alanında olduğu gibi fındık bahçelerinde de önemli zararlara yol açmıştır. Özellikle sahil kesimlerinde nispeten daha az görülen bu zararlar, orta ve yüksek rakımlarda belirgin hale gelmiştir. Gebi Fındık Fabrikası olarak, Samsun Canik ilçesi İmamlar Mahallesi’nden başlayarak bölge genelindeki üretici verilerini derledik ve don olayının etkilerini gözlemlerden yola çıkarak verilerle ortaya koyduk.
Donun Etkileri: Samsun Canik Değerlendirmemiz
Samsun Canik İmamlar Mahallesi’nde yapılan gözlemler sonucunda, özellikle erken yapraklanan Yomra cinsi fındıkların don olayından etkilendiği belirlenmiştir. Ocakların bazı dallarında yaprak yanıkları, tomurcuklarda kuruma ve meyve gözü kayıpları tespit edilmiştir. Ancak Yomra cinsi fındıkların özelliği gereği, Mayıs sonunda yeniden döl verme eğilimi gözlemlenmiştir. Bu durum umut verici bir gelişmedir. Çakıldak cinsi fındıklar don ve kurağa daha dayanıklı olduğu bilinmektedir. Ancak genellikle dere boylarında bulunan çakıldak cinsi fındıklar soğuk havadan ciddi oranda etkilenmiştir.
Canik Çangallı Mahallesi Kervan Deresi Mevkiisinde Görüntülenen Dondan Etkilenen Fındık Bahçesi1
Aynı ilçede yer alan Yılanlı Dere mevkiinde ise don olayının çok daha hafif geçtiği gözlemlenmiştir. Bu bölgede fındıkların daha yeşil ve sağlıklı olduğu, yaprak ve tomurcuk kaybının neredeyse hiç yaşanmadığı tespit edilmiştir. Bunun başlıca nedenlerinden biri, mevkinin mikroklimatik özellikleri ve yıl boyunca güney, güneydoğu ve güneybatı yönlerinden daha fazla güneş ışığı alması olarak değerlendirilmektedir. Bu yönlere bakan yamaçlar, hem kışın daha az soğuk hava birikimi yaşar hem de ilkbaharda daha hızlı ısınarak don riskini azaltır.
Üreticilerden Edinilen Bilgilere Göre Samsun’da Dondan Etkilenme Oranları
| İl / İlçe | Rakım Aralığı (m) | Fındık Cinsi | Etkilenme Oranı (%) | Üretici Gözlemi |
|---|---|---|---|---|
| Samsun / Canik (Gebi Bölgesi) | 350-700 | Çakıldak | 10-15 | Hafif etkilenme, kısmi kararmalar. |
| Samsun / Canik (Gebi Bölgesi) | 350-700 | Yomra | 35-40 | Erken açma özelliği nedeniyle ciddi yanmalar mevcut. Ancak Mayıs sonuna doğru ikinci kez döl tutumu bekleniyor. |
| Samsun / Canik | 200-350 | Çakıldak, Palaz | 10-15 | Hafif etkilenme. |
| Samsun / Terme | 0-100 | Sivri, Tombul | 5 | Sıcaklık daha az düştüğü için zarar sınırlı. |
| Samsun / Çarşamba | 0-150 | Tombul, Palaz | 8-10 | Düşük rakım avantajıyla zarar kısıtlı. |
| Samsun / Bafra | 0-200 | Sivri, Palaz, Çakıldak | 5-7 | Deniz etkisiyle sıcaklık daha dengeli seyretmiş. |
TAVSİYELER VE ALINABİLECEK ÖNLEMLER
- Erken Uyarı Sistemleri: Bölgedeki meteorolojik değişimlerin yakından takip edilmesi ve üreticilerin don riski konusunda önceden uyarılması büyük önem taşımaktadır.
- Bahçe Yönetimi: Don sonrası yapılacak budamalar, kuruyan dalların uzaklaştırılması ve bitki besleme uygulamaları ile ağaçların toparlanması sağlanabilir.
- Alternatif Cins Kullanımı: Yomra, Çakıldak, Palaz gibi çeşitli cinseler, yeniden döl verme potansiyeli olan cinsler, don zararlarını azaltabilir.
- Bitki Besleme ve Toprak Yönetimi: Organik maddece zengin topraklar, bitkilerin stres faktörlerine karşı daha dayanıklı olmasını sağlar. Dolayısıyla, toprak sağlığına yatırım yapılmalıdır. Bu kapsamda yapay ve kimyasal gübrelerin kademeli olarak azaltılması, ardından tamamen bırakılarak organik gübre kullanımına geçilmesi tavsiye edilmektedir. Organik gübrelerin uzun vadede toprağın yapısını iyileştirdiği, su tutma kapasitesini artırdığı ve bitki direncini güçlendirdiği bilimsel olarak kanıtlanmıştır.
- Arazi Yönü ve Tercihi: Bahçelerin güney, güneydoğu ve güneybatı yönlerine bakan yamaçlara kurulması don riskini azaltmak açısından önemlidir.
- Organik Tarım Örnekleri: Ordu Perşembe’de “Biyonya” ismiyle kurulan biyolojik fındık bahçesi örneğinde olduğu gibi, organik tarım uygulamaları yapan üreticilerin don olaylarından daha az etkilendiği gözlemlenmiştir. Bu durum, toprak biyotasının ve bitki bağışıklığının daha güçlü olmasına bağlanmaktadır. Benzer uygulamaların bölgede yaygınlaştırılması teşvik edilmelidir.
Sonuç ve Değerlendirme 2025 yılı ilkbaharında yaşanan don olayı, Karadeniz fındık üretimini kısmen etkilemiş olsa da, alınacak doğru önlemlerle hasat dönemine kadar birçok bahçede toparlanma sağlanabilir. Gebi Fındık Fabrikası olarak üreticilerimizin yanındayız; eğitim, danışmanlık ve saha çalışmalarıyla bu süreci hep birlikte atlatacağımıza inanıyoruz.
Gebi Fındık Fabrikası Tarımda sürdürülebilirlik, doğaya saygı ve üretici refahı için çalışıyoruz.
Not: Bu değerlendirme, bölgedeki üreticilerden alınan bilgiler ve sahadan yapılan gözlemler ışığında hazırlanmıştır. Bilimsel araştırmalarla desteklenmesi önerilir.
GEBİ FINDIK FABRİKASI/Gözlem Ekibi
- Canik Çangallı Mahallesi Kervan Deresi Mevkiisinde Görüntülenen Dondan Etkilenen Fındık Bahçesi ↩︎
